Opowieść trzydziesta druga – Madonny z Puente la Reina

Puente la Reina … ciężko opuścić to miasto, ma wielką siłę przyciągania. Zaplanowane i wybudowane wzdłuż drogi, którą wędrują pielgrzymi i dwoma równoległymi do niej przeznaczonych dla dostawy towarów. Czuję się tutaj opiekę św. Jakuba i Matki Bożej, przedstawionej w wielu wizerunkach w tutejszych kościołach. Najstarszy wizerunek Matki Bożej znajdował się w iglesia del Crucifijo. W kościele San Pedro jest figura Virgen del Txori, o której wcześniej opowiadałem. Cztery wizerunki są w kościele św. Jakuba - iglesia de Santiago, w ołtarzach z obu stron ołtarza głównego, w którym znajduje się figura św. Jakuba. Matka Boża w czasie wędrówki misyjnej św. Jakuba była mu pomocą w trudnych chwilach. Czuwa też nad pielgrzymującymi do jego grobu. Warto zatrzymać się przy jej wizerunkach i pomodlić się o wstawiennictwo i opiekę podczas dalekiej jeszcze wędrówki.

Virgen de Nuestra Señora de los Huertos

To pierwszy wizerunek Matki Bożej, z jakim spotyka się pielgrzym wchodząc do Puente la Reina umieszczony w kościele Swiętego Krzyża - iglesia del Crucifijo, zbudowanym w XII w.  przez Templariuszy, wraz z klasztorem i szpitalem dla pielgrzymów

Wizerunek nazywany w skrócie  Virgen del Hortis (Matka Boża z Ogrodów), w najstarszych zapiskach  wymieniana jest jako Virgin dels Ortz (Matka Boża od Wody), co wiąże się z lokalizacją kościoła  w pobliżu rzeki Agra. Zwolennicy legendy Templariuszy podają nazwę Santa Maria de la Vega (Matka Ziemi) z uwagi trzymaną w prawej ręce kulę. Tylko czy w  wiedziano już wtedy, że ziemia jest okrągła?  

Figurka jest kopią romańskiej rzeźby Matki Bożej z Jezusem siedzącym między jej kolanami w układzie Teothokos (Tron Boga). Została wykonana pod koniec XX w. Oryginał znajduje się w zakrystii iglesia de Santiago w Puente la Reina.  

Puente la Reina iglesia del Crucifijo 

Puente la Reina iglesia del Crucifijo, 
nawa główna z figurą Virgen de Nuestra Señora de los Huertos

Puente la Reina, iglesia del Crucifijo, 

Virgen de Nuestra Señora de los Huertos

W 1834 r., podczas Wojen Karlistowskich, kościół został zamieniony na magazyn amunicji, a figura Matki Bożej zaginęła. Pod koniec XX w., podczas prac konserwatorskich w zakrystii iglesia de Santiago w Puente la Reina, odnaleziono ją, dość mocno zniszczoną i przekształconą w św. Agatę, która przedtem była czczona w kościele w dzielnicy Zubiurrutia. Po konserwacji figurę pozostawiono w zakrystii kościoła św. Jakuba, a w Iglesia de Crucifijo umieszczono jej kopię 

Puente la Reina iglesia de Santiago, 
romańska figura Virgen de Nuestra Señora de los Huertos

Madonny w iglesia de Santiago. 

W transepcie kościoła umieszczone są cztery ołtarze poświęcone Matce Bożej:

W transepcie kościoła umieszczone są cztery ołtarze poświecone Matce Bożej. Po stronie Ewangelii znajdują się pozostałe dwa ołtarze:
- ołtarz Virgen del Rosario (Matki bożej Różańcowej) rokokowy z XVIII wieku, z gotycką rzeźbą  Matki Bożej, i rzeźbami świętego Izydora i jego żony świętej Marii od Głowy po bokach,
- ołtarz Virgen del Carmen (Matki Bożej z Góry Karmel) zrekonstruowany a elementów z XVIII wieku z nowożytną rzeźbą Matki Boskiej, barokową rzeźbą świętego Franciszka Ksawerego.

Puente la Reina iglesia de Santiago, 
ołtarz Virgen del Rosario i ołtarz Virgen del Carmen

Puente la Reina, Iglesia Santiago - Virgin del Carmen

Puente la Reina, Iglesia Santiago - Virgen del Rosario

Po stronie Listu znajdują się dwa ołtarze:
- ołtarz Virgen  Soterraña (Matki Bożej Podziemnej) rokokwy z drugiej połoway XVIII wieku, patronki miasta, flankowany przez świętego Franciszka Ksawerego i świętego Alojzego Gonzagę,  oraz ze świętym Michałem Michałem zabijającym smoka w górnej części,
- ołtarz Virgen de la Asunción (Matki Bożej Niepokalanie Poczętej) barokowy, z drugiej połowy XVII wieku), z figurą świetej Łucji z boku.

Puente la Reina iglesia de Santiago, 
ołtarz Virgen de Soterrana i ołtarz Virgen de la Asunción

Puente la Reina, Iglesia Santiago - Virgen de Soterraña

Virgen de Soterraña

Wizerunek VirgenSoterraña to jeden z najbardziej znanych w Hiszpanii wizerunków Matki Bożej, której początek kultu rozpoczął się pod koniec XIV wieku i związany jest z legendą sięgającą czasów najazdu muzułamnów na Półwysep Iberyjski w VIII wieku. Nazwa Soterraña w języku starokastylijskim oznacza jaskinie lub grotę.

W czasie  inwazji najeźdźcy zajmowali coraz wieksze tereni plądrując osady i miasta. Wiele uświeconych przedmiotów oraz figur świętych czczonych przez mieszkanców wywieziono na północ w Góry Kantabryjskie i Piereneje, inne pochowano w niedostępnych miejscach,  aby chronić je przed profanacją. Odnalezione wiele wieków później, stały się początkiem kultu, w wielu miescach: między innym w Avila, Segovi, Olmedo i wielu innych.

Proboszcz Don Sacaro z kościoła San Gil w Segowii wywiózł figurkę Santa Maria de la Pena do niewielkiego ermita w osadzie Nieva, a tamtejszy ksiądz ukrył ją w skalnej szczelinie na niedalekim wzgórzu. Mieszkańcy wioski uciekli z przed najeźdźcami i wioska opustoszala.  Ponownie wioskę zasiedlili chrzescijanie dopiero w XI w., ale o ukrytej figurce nikt nic nie wiedział.

Legenda głosi, że w 1392 r. Matka Boża objawiła się Pedro Amador Vazquezowi pasącemu na wzgórzu owce, powierzajac mu misję do biskupa Segovii, Alonso de Frias, o odnalezienie w tym miejscu zapomnianej świętej figurki z jej wizerunkiem. Na dowód słusznosci misji kazała pasterzowi uderzyć laską w skałę, skad wypłyneła woda, ugaszajac pragnienie jego owiec.

W Segovii w pałcu biskupa potraktowano go jako szaleńca a biskup nie chciał z nim rozmawiać. Wrócił na wzgórze, gdzie znowu objawiła się Matka Boża dając mu kamień z wyrytym krzyżem jako prezent dla biskupa. Kiedy strażnicy pałacu próbowali zabrać mu kamień, żaden z nich nie mógł go unieść, wiec w końcu zaprowadzono go do biskupa. Don Alonso wziął od Pedro Amadora ten kamień, bez problemu położył go na stole i uwierzył w opowiedzianą historię. 9 wrzesnia 1392 r. biskup, duchwni i szlachetni rycerze udali się za Pedro Amadorem na wzgórze irozopczęto poszukiwania. Pedro zaczął rękami kopac ziemie i usuwać kamienie, aż trafił na skalny tunel prowadzący do jaskini, w której zanlazł figurkę Matki Bożej.

Ten fakt został uznany za cud, a przebywająca w tym czasie w Segovii królowa Katarzyna z Lancaster nakazała budowę sanktuarium ku czci wizerunku Virgen nazwanej Soterraña, co oznacza „podziemna”. Kapłan z Nievy chciał przynieść ją  do swojej wioski, a biskup i szlachta do Segovii, ale w lutym 1393 r.  królowa otrzymała dwie papieskie bulle od Klemensa VII zwolniające sanktuarium spod jurysdykcji kapłana Nievy i uzyskanie odpustów dla przybywajacych pielgrzymów. Opiekunami sanktuarium zostali Dominikanie z Santo domingo de Calzada, a opiekę nad ołtarzem powierzono pasterzowi Pedro Amador.  Dwa lata później królowa wydała edykt inicjacyjny dla miasta Santa Maria la Real de Nieva Dla katedry w Segovii wykanana została kopia figury Virgen Soterraña. Po śmierci  ciało Pedro Amador Vazqueza złożono w kościele Santa María la Real de Nieva.

Legenda opowiada, że w 1566 r.  kiedy procesja na cześć Virgen Soterraña opuszczała świątynię, otworzył się sarkofag, w którym zobaczono nienaruszone ciało zmarłego pasterza. W wyniku tego przypadku ciało złożono w szkalnej trumnie, którą ustawiono obok ołtarza Virgen.

Segovia, monasterio Santa Maria la Real del Nieva 

monasterio Santa Maria la Real del Nieva, wejscie do groty 

monasterio Santa Maria la Real del Nieva, Virgen Soterrana 

monasterio Santa Maria la Real del Nieva,  ciało Pedro Amador Vazqueza w szkalnej trumnie 

Kult Matki Bożej stawał się coraz popularniejszy, do czego przyczynił się też cud ocalenia od śmierci pielgrzyma rażonego piorunem i od tego czasu uznano ją za chroniąca przed piorunami i pożarami. Biskup Segovii zastrzegł sobie prawo wyłaczności do wykonywania kopii tego wizerunku w formie rzeźby lub obrazu. Uroczyste poświecenie odbywało się przez dotknięcie oryginalnej rzeźby w sanktuarium Santa Maria la Real de Nieva.

W 1441 r. do sanktuarium przybyła królowa Dona Blanca de Navarra z zamiarem nabycia wizerunków Virgen Soterraña do kościołów w Navarra. Przypadkowa śmierć królowej podczas wizyty w sanktuarium nie pozwoliła zrealizować zamysłu.

Navarra na wizerunki Virgen de Soterraña, zwanej też Viren de la Nieva, czekała aż do XVIII w. Pierwszym był obraz sprowadzony w 1732 roku do katedry w Pamplonie przedstawiający Matkę Bożą, historię odnalezienia figury i cud ocalenia od pioruna.  

Pamplona, muzeum katedralne - obraz Virgen de Soterraña

Obraz powstał na podstawie licznych rycin wykonbywanych w klasztorze Santa Maria la real de Nieva, który miał wyłączność do ich sporządzania. Trzy sceny, umieszczono u dołu kompozycji, przedstawiają objawienie się Matki Bożejpasterzowi, audiencję pasterza u biskupa oraz jeden z najsłynniejszych cudów: śmierć od uderzenia piorunem wędrowca, który odmówił zatrzymania się w sanktuarium. 

Pamplona, muzeum katedralne - obraz Virgen de Soterraña

Równocześnie z tym obrazem do Pamplony dotarła też rzeźba Virgen de Soterraña, skąd w licznych kopiach znalazła się w wielu miastach Navarry. W Viana jest od 1737 roku, Los Arcos i Valtierra od 1742,  a w Uterga i Muruzábal od 1802 roku. 

Do Puenta la Reina uroczyście wprowadzono rzeźbę Virgen Soterraña 29 czerwca 1748 i od tego czasu jest patronką miasta, strzegąc przed piorunami złymi chmurami i gradem.