Opowieść szesnasta – trasa „encierro” w Pamplonie

Pielgrzymi, przechodząc przez Pamplonę, zazwyczaj odwiedzają katedrę oraz kościół San Lorenzo, w którym od XI wieku znajdują się relikwie San Fermim, dzięki któremu Pamplona jest jednym z najbardziej znanych miast na świecie.Tutaj od południa 6 lipca do 14 lipca, za sprawą Fiesta San Fermim, a przede wszystkim porannego „encierro” przybywa setki tysięcy turystów, rządnych emocji i niczym nieskrępowanej, a nawet wyuzdanej zabawy.

Pielgrzymów w tym czasie nie widać, omijają Pamplonę w tym terminie z uwagi na niebotyczne ceny noclegów, jedzenia i trudność swobodnego poruszania się po mieście, a mimo, że fiesta obchodzona jest na cześć świętego patrona Navarry, ma niewiele elementów religijnych.

Trasa „encierro” w Pamplonie 

Poza czasem fiesty San Fermim można także zobaczyć szereg miejsc związanych z „encierro”, czyli porannym przepędzaniem przez miasto byków na popołudniową corridę. 

Trasa encierro ma 875 m i przebiega przez cztery ulice starej części miasta: calle San Domingo, Plac Ratuszowy i Calle Estafeta) do callejón (tunelu) prowadzącego na arenę. 

Pamplona, trasa encierro naniesiona na Googla map

Pierwszym miejscem na trasie jest niewielki corral blisko rzeki, na końcu calle San Domingo, który przez cały rok jest parkingiem, a w czasie fiesty trzymane są tutaj byki i woły.

Pamplona, calle San Dominogo, parking a przed encierro corral 

W murze, obok corralu, znajduje się figrura San Fermin, gdzie uczestnicy „encierro” śpiewają pieśń do świętego, z prośbą o pomoc w czasie biegu. 

Na całej trasie biegu znajdują się tablice informujące o „encierro” 

Bieg kończy się na Arena del Torro 

Naprzeciw głównego wejścia na arenę przy Av. Roncevalles znajduje się pomnik „encierro”, wykonany w 2017 r. 

Atuendo sanferminero

Mimo spokoju jaki, poza fiestą, panuje w Pamplonie, mieszkańcy cały rok przygotowują się do tej imprezy. Jedni odkładają pieniądze, żeby wziąć w niej udział, przygotowują nowe miejsca noclegowe, a inni przygotowują tradycyjne stroje „atuendo sanferminero”, które można przez cały rok kupić w sklepach z pamiątkami, z odzieżą i w hipermarketach. Na strój składa się:

- Boina roja, czerwony beret

- Pañuelo rojo, czerwona chusta z wyhaftowaną tarczą,

- Camisa blanca, biała koszula

- Fajín rojo, czerwony szalik

- Pantalón o falda blanca, białe spodnie lub spódnica.

- Zapatillas, białe kapcie z czerwonymi sznurówkami

Koszt takiego stroju to około 60 euro, a w czasie fiesty conajmniej dwa razy drożej. 

Zaopatrzeni przez firmę wysyłkową w odpowiedni strój możemy w przyszłym roku wybrać się na fiestę Sanferminias, jak nazywają ją Nawarczycy. Jaki ma przebieg ta największa w Hiszpanii impreza, o tym opowiem w następnym poście:  fiesta San Fermin 

Opowieść piętnasta - San Fermin

Pielgrzymów wchodzących do Pamplony, stolicy Navarry, zaskakuje spokój i senność tego miasta. Tak jest przez prawie cały rok, z wyjątkiem okresu wielkich fiest, wśród których największą i najważniejszą jest Fiesta Sanfermin.  Fiesta trwa tydzień i w tym czasie senni mieszkańcy zamieniają się w machos lub toreadorów, po ulicach przechodzą procesje, albo gonią byki. Przez tydzień cała Pamplona jest w dwóch kolorach, białym od koszul, które noszą wtedy wszyscy i czerwona od koloru chust trzymanych przez każdego w dwóch rękach nad głową.

A wszystko to na cześć i pamiątkę świętego, o którym nie ma żadnego przekazu historycznego. Jest tylko podwójna, hiszpańsko - francuska legenda.

San Fermin

Fermin urodził się w III w. (272 r. ?) w Pampelunie w rodzinie senatora rzymskiego, który został nawrócony na chrześcijaństwo przez św. Honestusa, ucznia św. Saturnina, podczas ich  misji ewangelizacyjnej. Zgodnie z tradycją Fermin został ochrzczony przez św. Saturnina ( w Navarze San Cermin) w miejscu nazwanym „Pocico de San Cernin”. W wieku 18 lat został wysłany do Tolosa (dzisiejszej Tuluzy), gdzie otrzymał święcenia kapłańskie. Wrócił do Pampeluny i został tutaj pierwszym biskupem. 

San Fermin, olej XVI w. 

Następnie udał się do Akwitanii i Overni, gdzie prowadził ewangelizację. Po zorganizowaniu lokalnego kościoła został powołany na biskupa w wieku 24 lat. Sukces jego kazań, które w ciągu trzech dni skłoniły 3000 osób do nawrócenia, spowodował, że został uwięziony w lochu amfiteatru przekształconego w fortecę, Po odmowie zaprzestania głoszenia kazań na rozkaz gubernatora Sebastiana został zabity. Uważa się, że zginął 25 września 303 r. 

 San Fermin, olej XVIII w. Amiens 

Z upływem czasu powstają dwie różne legendy o świętym Ferminie.

Legenda San Fermin z Amiens

Opowiada ona o śmierci San Fermina przez ścięcie mieczem i pochowaniu potajemnie przez Faustyna, którego syn miał zostać biskupem pod imieniem Firmin Wyznawca. Ciało świętego odnaleziono po latach dzięki cudowi: biskup Amiens Sauve prosi wiernych o modlitwę dla odkrycia ciała świętego Fermina. Pod koniec trzeciego dnia modlitw  przychodzi wiadomość, że ciało świętego odkryto na cmentarzu w Abladène, w południowo-wschodniej części miasta, gdzie unosił się słodki zapach wydobywający się z grobowca. Podczas przenoszenia szczątków miały miejsce niezwykłe wydarzenia: rany kalek goiły się, a drzewa, była to zima, pokrywały się liśćmi.

W katedrze w Amiens, na zewnętrznej stronie coro, znajdują się płaskorzeźby z początku XV w., przedstawiające życie Fermin od momentu przybycia do Amiens, jego śmierć i cuda.  

San Fermin życie i śmierć, coro w katedrze w Amiens

Odkrycie grobu San Fermin, coro w katedrze w Amiens

Legenda San Fermin z Pamplony 

W  Pamplonie nie ma żadnej pisemnej wzmianki o San Fermin, aż do 1186 r., kiedy biskup Pedro de Paris przywiózł relikwię głowy Fermina z Amiens do Pampeluny, przekazując również mieszkańców Pamplony opowieści o świętym. Z czasem, w popularnych w owym czasie ustnych przekazach o żywotach świętych, połączono opowieść o San Cernin (San Saturnin) i San Fermin, przypisując jemu upadek z byka, czy też rozerwanie ciała przez byki, do których został przywiązany, ponosząc męczeńską śmierć. Byk był zwierzęciem kultu u pogan z tych stron i zdarzało się, że wykorzystywano te zwierzęta do zadania śmierci chrześcijanom.

W kościele San Lorenzo (św. Wawrzyńca), w kaplicy poświęconej San Fermin, znajduje się wielki relikwiarz ze szczątkami jego głowy, który obnoszony jest ulicami miasta w dniu rozpoczęcia "fiesta Sanfermin". Relikwie świętego znajdują się też w katedrze w Pamplonie 

relikwiarz szczątków głowy San Fermin, kościół San Lorenzo w Pamplonie

relikwiarz z kośćmi San Fermin, katedra w Pamplonie

W kolegiacie Santa Maria de Roncesvalles jest witraż pokazujący śmierć San Fermin przez ścięcie mieczem, a więc nawiązujący do tradycji francuskiej, pokazanej w katedrze w Amiens. 

śmierć San fermin, kalegiata w Roncesvalles

Kult św. Fermina rozpoczyna się dopiero w drugiej połowie XIII w., kiedy Jakub de Voragine w „Złotej Legendzie” opisuje życie i śmierć San Fermin, w której ponosi śmierć ciągnięty ulicami przez wściekłe byki. Stąd w największym święcie Pamplony poświęconym San Fermin, trwającym od 7 do 14 lipca, kluczowym punktem jest Enzierro, czyli przepędzanie byków przez ulice miasta. Każdego roku fiesta  przyciąga tysiące turystów ze wszystkich stron świata, którzy nawet jeśli nie słyszeli o  jej pochodzeniu i jej patronie, znają co najwyżej jego imię jako patrona Navarry.

Mimo tak wielkiej popularności San Fermin nie jest patronem Pamplony. Patronem jest San Cernin (San Saturnin). Natomiast San Fermin,wspólnie z San Francisco Javier, jest patronem Navarry i uważany jest za apostoła Basków.

San Francisco Javier i San Fermin, patroni Navarry

We Francji San Fermin jest patronem Amiens i Tuluzy.