Opowieść sześćdziesiąta czwarta – Virgen de Valvanera, patronka La Rioja

Camino Frances, z centrum Logroño, wyprowadza ulicą Calla Marques Murieta w kierunku miejscowości Najera.  Po lewej stronie widać wysoką ceglaną wieżę kościoła pod wezwaniem Nostra Senora de Valvanera, wybudowanego pod koniec XX w., dzięki wieloletnim staraniom pierwszego proboszcza D. Miguela Ruiza Felguery i mieszkańców parafii liczącej około 20 000 wiernych. To bardzo ważne miejsce nie tylko dla parafian, ale także dla mieszkańców Logroño i całej prowincji La Rioja.

Logroño, kościół Nostra Senora de Valvanera

Logroño, kościół Nostra Senora de Valvanera,
nad ołtarzem kaplica z figurą Virgen de Valvanera

W kaplicy, nad ołtarzem głównym, znajduje się figura Virgen de Valvanera, od tysiąca lat uważana za patronkę całego regionu La Rioja. Figura Matki Bożej z Jezusem jest wierną kopią rzeźby z X w., strzeżonej przez benedyktynów w klasztorze i Sanktuarium Matki Bożej z Valvanera – Monasterio de Valvanera, położonego kilkanaście kilometrów od Logroño, w górach Sierra de la Demanda, w dolinie o nazwie Valvanera. Jej wielka popularność i uwielbienie wiaże się z dawną legendą spisaną już w XIII w., w monasterio de San Millán de la Cogolla, przez poetę i duchownego Gonzalo de Berceo,  opowiadającą o cudownych wydarzeniach jakie miały miejsce  w dolinie Valvanera dwa wieki wcześniej.

Sierra de la Demanda, monasterio de Valvanera

monasterio de San Millán de la Cogolla, rzeźba Virgen de Valvanera z X w. 

legenda Virgen de Valvanera

Opowieść o Virgen de Valvanera – Matce Bożej z doliny Valvanera rozpoczyna się od historii życia zbójnika o imieniu Nuño Oñez, który mieszkał z synem w jaskini Trómbalos, w jakini, w skale na lewym brzegu rzeki Najerilla, niedaleko pueblo Anguiano, w górach Sierra de la Demanda. Któregoś dnia jego syn, próbując nabrać wodę z wypływającej z urwiska do rzeki, spadł ze skały i zginął. Po śmierci syna Nuño Oñez zaczął żałował dotychczasowego sposobu życia, popełnionych złych czynów i zaczął się gorliwie modlić.

Sierra de la demanda, jakinia Nuño Oñez 

Pewnego dnia, podczas odmawianej długiej modlitwy, nawiedził go anioł, z przykazem szukania zaginionej w dolinie Valvanera figurki Matki Bożej, której obecność od dziesiątków lat miała wielkie znaczenie dla ludzi leżącego u wylotu doliny miasta, a także dla rzek, wąwozów, przecinających dolinę. Anioł tymi słowami wskazał, gdzie ma szukać figury Virgen:

„... znajdziesz duży dąb, u jego stóp źródło krystalicznych wód, a wewnątrz drzewa zobaczysz kilka rojów pszczół, które tworzą tam swoje plastry miodu ...”

Nuño Oñez opowiedział o tym kapłanowi z miasteczka Brieva, o imieniu Dominic i obaj bez wahania podjęli się tego zadania. Spędzili wiele dni w dolinie, pokonując wiele naturalnych przeszkód, jakie napotykali po drodze, aż dotarli do miejsca wskazanego przez Anioła. Odnaleźli w konarach drzewa figurę Matki Bożej z Jezusem trzymającym w ręku Ewangelię i przenieśli ją do pobliskiej opuszczonej pustelni Santo Cristo, jaka pozostała po dawnym eremie, a która teraz stała się nowym domem Matki Bożej i Jezusa. Niezwłocznie też przystąpili do odbudowy pustelni.

Po zakończeniu misji Nuño wrócił do swojej jaskini, gdzie poświęcił się życiu pustelnika  i gdzie zmarł w samotności.

Sierra de la Demanda pustelnia Santo Cristo

Kilka lat później kapłan Domingo, który towarzyszył mu poszukiwaniach, wiedziony dziwnym światłem, którego nigdy wcześniej nie widział, odnalazł ciało Nuño, a obok jego pustelni dzwony dawnego klasztoru zniszczonego podczas najazdu muzułmanów. Z biegiem lat obok pustelni San Cristo powstał wielki klasztor zbudowany przez benedyktynów w miejscu eremu zamieszkałego przez kilku pustelników. Zawisły w nim odnalezione dzwony, które jak mówią mnisi, dzwonią same każdego roku 15 września w dniu odnalezienia w dolinie Valvanera figury Matki Bożej nazwanej od tego miejsca Virgen de Valvanera. Dzień ten jest świętem Matki Bożej patronki La Rioja. 21 września patronuje w Logroño świętu winobrania – Vendimia Riojana. 

Logroño, fiesta Vrndimia Riojana,
w głebi, na podwyzszeniu,  figura Virgen de Valvanera

Logroño, fiesta Vrndimia Riojana

Gonzalo de Berceo, oprócz legendy o cudownym odnalezieniu figury Matki Bożej, opisał również dwadzieścia pięć cudów dokonanych za wstawiennictwem Najświętszej Marii Panny z klasztoru Valvanera. Księga miracles (cudów) przetłumaczona została z języka łacińskiego w 1419 r. przez Rodrigo de Castroviejo, biskupa z Valvanera. 

Tradycja ustna głosi, że około roku 1000 Dzieciątko Jezus miało wzrok skierowany w lewo i w dół, patrząc na parafian. Młoda para małżeńska wzięła ślub w Sanktuarium w Valvanera, ale udało im się tam pozostać do zmroku. Wchodząc do zakrystii Sanktuarium, owładnięci pożądaniem, zaczęli się całować dokładnie tam, gdzie utkwiony był wzrok Dzieciątka Jezus. W miarę jak pieszczoty młodej pary nasilały się, ciało Dzieciątka Jezus, jakby ożywając, zwróciło się w prawo, wraz z Jego boskim spojrzeniem. Widząc to, nieliczni modlący się w Sanktuarium zaczęli wołać: „Cud! Cud!”. Młoda para wyszła z zakrystii prawie półnaga i zawstydzona, prosząc o przebaczenie ze skruszonym sercem, ale Dzieciątko Jezus odmówiło powrotu do pierwotnej pozycji. Dlatego na niektórych obrazach,  przedstawiajacych Virgen de Valvanera, na otwartej księdze trzymanej przez Dzieciątko Jezus widnieje napis „Chrystus odwrócił twarz, aby nie widzieć świętokradztwa”.